Η Ελλάδα λειτουργεί σήμερα ως προεδρευόμενη κοινοβουλευτική δημοκρατία, όμως πολλοί πολίτες δυσκολεύονται να κατανοήσουν τι ακριβώς σημαίνει αυτό και ποιες είναι οι βασικές διαφορές από άλλα πολιτεύματα.
Η διαφορά βρίσκεται κυρίως στο ποιος κυβερνά πραγματικά, πώς εκλέγεται η εξουσία και ποιος είναι ο ρόλος του Προέδρου της Δημοκρατίας.
Τι είναι η προεδρευόμενη κοινοβουλευτική δημοκρατία
Η προεδρευόμενη κοινοβουλευτική δημοκρατία είναι ένα σύστημα όπου:
- οι πολίτες ψηφίζουν για τη Βουλή,
- η κυβέρνηση προκύπτει από το Κοινοβούλιο,
- πρωθυπουργός γίνεται συνήθως ο αρχηγός του κόμματος που διαθέτει πλειοψηφία,
- υπάρχει Πρόεδρος της Δημοκρατίας με κυρίως θεσμικό ρόλο.
Στην Ελλάδα ο Πρόεδρος δεν κυβερνά καθημερινά τη χώρα.
Ποιος κυβερνά πραγματικά στην Ελλάδα
Την πραγματική εκτελεστική εξουσία ασκεί:
- η κυβέρνηση,
- και κυρίως ο πρωθυπουργός.
Η κυβέρνηση χρειάζεται τη στήριξη της Βουλής για να παραμένει στην εξουσία.
Αυτό αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό του κοινοβουλευτικού συστήματος.
Ποιος είναι ο ρόλος του Προέδρου της Δημοκρατίας
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας:
- εκπροσωπεί θεσμικά το κράτος,
- υπογράφει νόμους,
- έχει συμβολικό και ενωτικό ρόλο.
Ωστόσο:
- δεν αποφασίζει μόνος του για την πολιτική της χώρας,
- δεν κυβερνά όπως συμβαίνει σε άλλα πολιτεύματα.
Η βασική διαφορά από την προεδρική δημοκρατία
Στην προεδρική δημοκρατία ο Πρόεδρος:
- είναι και αρχηγός κράτους και κυβέρνησης,
- διαθέτει ουσιαστική εκτελεστική εξουσία,
- εκλέγεται άμεσα από τον λαό.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι:
- United States
Εκεί ο Πρόεδρος κυβερνά ενεργά τη χώρα.
Η διαφορά από τη μοναρχία
Σε μια μοναρχία υπάρχει:
- βασιλιάς ή βασίλισσα,
- κληρονομική διαδοχή,
- διαφορετικός τρόπος οργάνωσης της εξουσίας.
Παραδείγματα αποτελούν χώρες όπως:
- United Kingdom
- Spain
Η Ελλάδα κατάργησε τη μοναρχία μετά το δημοψήφισμα του 1974.
Η διαφορά από δικτατορία ή αυταρχικά καθεστώτα
Στις δημοκρατίες:
- γίνονται εκλογές,
- λειτουργούν πολιτικά κόμματα,
- υπάρχει ελευθερία έκφρασης,
- υπάρχει διάκριση εξουσιών.
Αντίθετα, στις δικτατορίες:
- η εξουσία συγκεντρώνεται σε ένα πρόσωπο ή ομάδα,
- περιορίζονται τα δικαιώματα,
- οι πολίτες δεν συμμετέχουν ελεύθερα στην πολιτική διαδικασία.
Γιατί λέγεται «κοινοβουλευτική»
Ο όρος προέρχεται από το γεγονός ότι:
η κυβέρνηση εξαρτάται από το Κοινοβούλιο.
Αν χάσει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία:
- μπορεί να πέσει,
- να σχηματιστεί νέα κυβέρνηση,
- ή να προκηρυχθούν εκλογές.
Γιατί λέγεται «προεδρευόμενη»
Επειδή υπάρχει:
Πρόεδρος της Δημοκρατίας ως ανώτατος πολιτειακός παράγοντας.
Ωστόσο ο ρόλος του είναι κυρίως:
- θεσμικός,
- συμβολικός,
- ενοποιητικός.
Τι ισχύει σήμερα στην Ελλάδα
Η Ελλάδα εφαρμόζει το πολίτευμα της προεδρευόμενης κοινοβουλευτικής δημοκρατίας από τη Μεταπολίτευση και μετά.
Το σύστημα βασίζεται:
- στο Σύνταγμα,
- στις εκλογές,
- στη διάκριση εξουσιών,
- στη λειτουργία της Βουλής.
Δημογραφική Γήρανση στην Ελλάδα: Πόσο Μεγάλο Είναι το Πρόβλημα;
Συμπέρασμα
Η προεδρευόμενη κοινοβουλευτική δημοκρατία διαφέρει από άλλα πολιτεύματα επειδή η κυβέρνηση προκύπτει μέσα από το Κοινοβούλιο, ενώ ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει κυρίως θεσμικό ρόλο και όχι άμεση κυβερνητική εξουσία.
Στην Ελλάδα την καθημερινή διακυβέρνηση ασκεί η κυβέρνηση με επικεφαλής τον πρωθυπουργό, σε αντίθεση με προεδρικά ή αυταρχικά συστήματα όπου η εξουσία συγκεντρώνεται διαφορετικά.
