Οι σεισμοί είναι από τα πιο εντυπωσιακά αλλά και τρομακτικά φυσικά φαινόμενα. Κάθε χρόνο καταγράφονται χιλιάδες σεισμικές δονήσεις σε όλο τον κόσμο, οι περισσότερες από τις οποίες είναι τόσο μικρές που δεν γίνονται αντιληπτές από τους ανθρώπους.
Αλλά τι ακριβώς προκαλεί έναν σεισμό και ποια είναι τα βασικά είδη σεισμών που αναγνωρίζουν οι επιστήμονες;
Πώς δημιουργείται ένας σεισμός;
Η επιφάνεια της Γης δεν είναι ενιαία. Αποτελείται από τεράστιες τεκτονικές πλάκες που κινούνται συνεχώς, έστω και με πολύ αργό ρυθμό.
Όταν δύο πλάκες πιέζονται, συγκρούονται ή απομακρύνονται μεταξύ τους, συσσωρεύεται ενέργεια στα πετρώματα. Όταν η πίεση ξεπεράσει τα όρια αντοχής τους, τα πετρώματα «σπάνε» ή μετακινούνται απότομα κατά μήκος ενός ρήγματος.
Η ενέργεια που απελευθερώνεται εξαπλώνεται με τη μορφή σεισμικών κυμάτων και προκαλεί τη δόνηση που αισθανόμαστε ως σεισμό.
Τα βασικά μέρη ενός σεισμού
4
Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν δύο βασικούς όρους:
- Εστία (υπόκεντρο): Το σημείο μέσα στη Γη όπου ξεκινά η θραύση.
- Επίκεντρο: Το σημείο στην επιφάνεια της Γης ακριβώς πάνω από την εστία.
Συνήθως οι μεγαλύτερες καταστροφές παρατηρούνται κοντά στο επίκεντρο.
Ποια είναι τα είδη σεισμών;
1. Τεκτονικοί σεισμοί
Είναι οι πιο συνηθισμένοι και ευθύνονται για τη συντριπτική πλειονότητα των σεισμών παγκοσμίως.
Προκαλούνται από την κίνηση των τεκτονικών πλακών και τη θραύση πετρωμάτων κατά μήκος ρηγμάτων.
Στην Ελλάδα, σχεδόν όλοι οι ισχυροί σεισμοί ανήκουν σε αυτή την κατηγορία.
2. Ηφαιστειακοί σεισμοί
Συνδέονται με την κίνηση μάγματος και αερίων κάτω από ενεργά ηφαίστεια.
Συνήθως προηγούνται ή συνοδεύουν ηφαιστειακές εκρήξεις.
3. Καταρρευσιγενείς σεισμοί
Προκαλούνται από την κατάρρευση υπόγειων κοιλοτήτων ή σπηλαίων.
Έχουν συνήθως μικρό μέγεθος και περιορισμένη έκταση.
4. Τεχνητοί σεισμοί
Μπορούν να προκληθούν από ανθρώπινες δραστηριότητες όπως:
- Ισχυρές εκρήξεις.
- Εξορυκτικές εργασίες.
- Μεγάλα φράγματα.
- Γεωτρήσεις και ορισμένες βιομηχανικές δραστηριότητες.
Συνήθως έχουν χαμηλή ένταση.
Γιατί η Ελλάδα έχει πολλούς σεισμούς;
Η Ελλάδα βρίσκεται σε μία από τις πιο σεισμογενείς περιοχές της Ευρώπης.
Αυτό συμβαίνει επειδή στην περιοχή συναντώνται η αφρικανική και η ευρασιατική τεκτονική πλάκα, δημιουργώντας έντονη γεωλογική δραστηριότητα.
Για τον λόγο αυτό, η χώρα καταγράφει χιλιάδες σεισμούς κάθε χρόνο, αν και οι περισσότεροι είναι μικρής έντασης.
Μπορούν οι σεισμοί να προβλεφθούν;
Παρά τη σημαντική πρόοδο της επιστήμης, δεν υπάρχει σήμερα αξιόπιστος τρόπος ακριβούς πρόβλεψης του χρόνου, της τοποθεσίας και του μεγέθους ενός σεισμού.
Οι επιστήμονες μπορούν να εντοπίσουν περιοχές υψηλού κινδύνου και να εκτιμήσουν πιθανότητες, όχι όμως να προβλέψουν με βεβαιότητα πότε θα συμβεί ένας σεισμός.
Τι πρέπει να κάνουμε σε περίπτωση σεισμού;
Οι βασικές οδηγίες προστασίας είναι:
- Μείνετε ψύχραιμοι.
- Καλυφθείτε κάτω από ένα γερό τραπέζι ή γραφείο.
- Προστατεύστε το κεφάλι και τον αυχένα σας.
- Απομακρυνθείτε από τζάμια και βαριά αντικείμενα.
- Μην χρησιμοποιείτε ασανσέρ.
Μετά τη δόνηση, ακολουθήστε τις οδηγίες των αρμόδιων αρχών.
Η «Χαμένη Ήπειρος» που Επιβεβαιώθηκε από τους Επιστήμονες – Το Γεωλογικό Μυστήριο 375 Ετών
Συμπέρασμα
Οι σεισμοί προκαλούνται κυρίως από την κίνηση των τεκτονικών πλακών και την απελευθέρωση ενέργειας στο εσωτερικό της Γης. Οι τεκτονικοί, ηφαιστειακοί, καταρρευσιγενείς και τεχνητοί σεισμοί αποτελούν τις βασικές κατηγορίες που αναγνωρίζει η επιστήμη. Παρότι δεν μπορούν ακόμη να προβλεφθούν με ακρίβεια, η γνώση και η σωστή προετοιμασία παραμένουν τα σημαντικότερα μέσα προστασίας.
