Κάθε χειμώνα οι γονείς έρχονται αντιμέτωποι με το ίδιο ερώτημα: γιατί κάποια παιδιά αρρωσταίνουν ξανά και ξανά ενώ άλλα φαίνεται να περνούν πολύ πιο εύκολα τις εποχικές ιώσεις;
Η διατροφή, ο ύπνος, η σωματική δραστηριότητα, η έκθεση σε ιούς και οι συνθήκες στο σχολείο ή στον παιδικό σταθμό παίζουν σημαντικό ρόλο. Υπάρχει όμως και ένας παράγοντας που συχνά δεν συζητείται αρκετά: η ψυχολογική κατάσταση του παιδιού και το επίπεδο στρες που βιώνει.
Η έρευνα έχει εντοπίσει συσχετίσεις ανάμεσα στο ψυχοκοινωνικό στρες, τη λειτουργία του ανοσοποιητικού και τη συχνότητα ορισμένων ασθενειών στα παιδιά.
Μπορεί η καλή ψυχολογία να ενισχύσει το ανοσοποιητικό;
Η απάντηση χρειάζεται προσοχή.
Δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι ένα παιδί με καλή διάθεση δεν θα αρρωστήσει από μια ίωση. Η καλή ψυχολογία δεν αποτελεί «ασπίδα» απέναντι στους ιούς.
Ωστόσο, το αντίθετο είναι πιο ξεκάθαρο: το χρόνιο ψυχολογικό στρες μπορεί να επηρεάζει τον οργανισμό και τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
Μελέτες σε παιδιά έχουν βρει συσχετίσεις ανάμεσα σε αυξημένο οικογενειακό ή ψυχοκοινωνικό στρες και μεγαλύτερη συχνότητα ασθενειών.
Αυτό σημαίνει ότι η συναισθηματική ευεξία αποτελεί ένα κομμάτι της συνολικής υγείας του παιδιού, όχι όμως υποκατάστατο των υπόλοιπων μέτρων πρόληψης.
Το στρες μπορεί να επηρεάσει τον οργανισμό
Όταν το στρες γίνεται έντονο ή παρατεταμένο, ενεργοποιούνται μηχανισμοί στον οργανισμό που επηρεάζουν ορμόνες, νευρικό σύστημα και ανοσολογικές λειτουργίες.
Μια μελέτη σε παιδιά σχολικής ηλικίας, που παρακολουθήθηκαν για αρκετά χρόνια, βρήκε συσχετίσεις ανάμεσα σε συγκεκριμένους δείκτες οικογενειακού ψυχοκοινωνικού στρες και στη συχνότητα ασθενειών.
Άλλες έρευνες έχουν εξετάσει ειδικά τη σχέση ανάμεσα στο στρες και τις λοιμώξεις του αναπνευστικού στα παιδιά. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι ψυχοκοινωνικοί παράγοντες και ο τρόπος αντιμετώπισης του στρες μπορεί να σχετίζονται με την ευαισθησία ή τη διάρκεια ορισμένων λοιμώξεων.
Άρα, ένα χαρούμενο παιδί αρρωσταίνει λιγότερο;
Όχι απαραίτητα.
Ένα παιδί μπορεί να είναι χαρούμενο, να έχει καλή σχέση με την οικογένειά του και παρ’ όλα αυτά να κολλήσει γρίπη, COVID-19 ή μια κοινή ίωση.
Από την άλλη, ένα περιβάλλον όπου υπάρχει συνεχής ένταση, φόβος, συγκρούσεις ή σημαντικό ψυχολογικό στρες δεν είναι ιδανικό για τη συνολική υγεία του παιδιού.
Γι’ αυτό έχει νόημα οι γονείς να αντιμετωπίζουν την ψυχική και σωματική υγεία ως δύο κομμάτια της ίδιας εικόνας.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς τον χειμώνα;
Δεν χρειάζονται περίπλοκες λύσεις.
1. Σταθερό πρόγραμμα ύπνου
Ο επαρκής και ποιοτικός ύπνος αποτελεί σημαντικό μέρος της γενικότερης υγείας του παιδιού.
2. Χρόνος για παιχνίδι
Το ελεύθερο παιχνίδι δίνει στο παιδί χώρο να κινηθεί, να δημιουργήσει και να εκφραστεί χωρίς συνεχή πίεση για επίδοση.
3. Λιγότερη καθημερινή ένταση
Δεν μπορεί να εξαφανιστεί κάθε στρεσογόνος κατάσταση. Μπορεί όμως να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον όπου το παιδί αισθάνεται ότι μπορεί να μιλήσει, να ζητήσει βοήθεια και να νιώσει ασφάλεια.
4. Κίνηση και δραστηριότητες
Το παιχνίδι και η σωματική δραστηριότητα μπορούν να αποτελούν μέρος μιας υγιεινής καθημερινής ρουτίνας.
5. Ισορροπημένη διατροφή
Η καλή διατροφή παραμένει σημαντική για τη φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού. Δεν χρειάζεται όμως κάθε χειμερινή ίωση να αντιμετωπίζεται με την αναζήτηση κάποιου «μαγικού» συμπληρώματος.
Η ψυχολογία δεν αντικαθιστά την πρόληψη
Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο σημείο.
Το να προσπαθεί ένας γονιός να δημιουργήσει ένα ήρεμο και υποστηρικτικό περιβάλλον είναι θετικό για το παιδί, αλλά δεν σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλειφθούν οι υπόλοιπες πρακτικές υγείας.
Η καλή ψυχολογία δεν αντικαθιστά:
- την καλή υγιεινή των χεριών
- τον επαρκή ύπνο
- την ισορροπημένη διατροφή
- την κίνηση
- τον εμβολιασμό όπου ενδείκνυται
- την ιατρική παρακολούθηση όταν χρειάζεται
Διαβάστε επίσης: Παιδιά και Ψέματα: 4 Συμβουλές από Ειδικούς για να Καλλιεργήσετε την Ειλικρίνεια
Το πιο σημαντικό μήνυμα για τους γονείς
Η επιστήμη δεν λέει ότι «αν κάνεις το παιδί σου χαρούμενο, δεν θα αρρωσταίνει».
Λέει κάτι πιο ενδιαφέρον: η ψυχοκοινωνική κατάσταση και το στρες φαίνεται να συνδέονται με τη λειτουργία του ανοσοποιητικού και με την υγεία των παιδιών, αν και η σχέση είναι σύνθετη και δεν είναι ίδια σε όλες τις περιπτώσεις.
Έτσι, ένας ήρεμος οικογενειακός χώρος, η ασφάλεια, το παιχνίδι, η επικοινωνία και η συναισθηματική υποστήριξη δεν είναι απλώς τρόποι για να είναι ένα παιδί πιο χαρούμενο.
Είναι μέρος μιας συνολικά υγιούς καθημερινότητας.
Και αυτόν τον χειμώνα, ίσως αξίζει να προσέξουμε όχι μόνο πόσες βιταμίνες παίρνει ένα παιδί, αλλά και πόσο καλά νιώθει.
